• BIST 1.547
  • Altın 408,815
  • Dolar 7,3672
  • Euro 8,8898
  • İstanbul 9 °C
  • Diyarbakır 12 °C
  • Ankara 10 °C
  • İzmir 14 °C
  • Berlin 11 °C

Günter Grass: Başörtüsü yasağına çok öfkeliyim

Günter Grass: Başörtüsü yasağına çok öfkeliyim
Nobel'li yazar Günter Grass, 'Benim dinle hiç alakam yok ama başörtüsünü gericilik sayıp yasaklayanlara çok kızıyorum' dedi.

Günter Grass 7 Aralık 1999'da Stockholm'deki törende, Nobel Edebiyat Ödülü'nü kabul konuşmasına bu duyuruyla başlamıştı: "Devamı var." Oradan on dokuzuncu yüzyıl edebiyatına getirmişti sözü. Dickens'm birçok romanının, Tolstoy'un Anna Karenina'sının okuyucuyla ilk kez, dönemin gazetelerinde tefrika edilerek tanıştıklarını, her bölümün sonundaki "devamı var" müjdesiyle, hiç bitmeyecekmiş gibi sürüp gittiklerini anlatmıştı. Aslında, sadece klasiklerin değil, bir bütün olarak edebiyatın verdiği sonsuzluk duygusuydu söz ettiği... Hikâyelerin hiç bitmeyeceğini anlatıyordu bize. İnsanoğlu, yazıyı keşfinden çok önce başlamıştı hikâye anlatmaya ve başladıktan sonra da hiç susmamıştı aslında; devamı hep vardı, hep olacaktı.

Dün Tarafa geldi Günter Grass. Üç buçuk saat boyunca, Ahmet Altan'la birlikte Grass'la sohbet ettik. Seksen üçe yaklaşan yaşına rağmen, yarı yaşımdakilerde az rastlanan bir enerjiyle konuşmasına; hiç acele etmeksizin, ağzından düşürmediği piposundan sakin nefesler alıp her cümlesinde küçük kavisler çizerek, parantezlerde oyalanarak ama yönünü de asla kaybetmeden, onca yılın biriktirdiği hatıralarla bugün kafasını meşgul eden meseleler arasında gidip gelmesine kulak verdik.

Bizim onun yazısını tanımamızdan ve onun Tarafın nasıl bir gazete olduğunu işitmiş olmasından öte bir samimiyet vardı sohbetimizde. İlk kez değil de, uzun aradan sonra yeniden buluşan eski arkadaşlar gibiydik. Söz bitmiyordu. Bizim onu yormamayı, zamanını fazla almamayı kendimize hatırlattığımız mahcup suskunluklarımıza bile izin vermiyor; Almanya'dan Türkiye'ye, Japonya'dan Yemen'e uzanan hikâyelerini, yazısında yarattığı "üç zamanlı uzam" misali geçmişi, şimdiyi ve geleceği bir tür "miş-yor-cek" kipinde birleştiren bir akıcılıkla anlatıp sözü bizzat sürüklüyordu.

Edebiyat, insana küçüklüğü kadar sonsuzluğunu da hatırlatır. Grass'la konuşmak da biraz böyleydi. Yaşadıklarını yorgunlukla değil, hâlâ taze bir öfkeyle taşıyan gerçek bir yazar o. Grass'm enerjisi ve öfkesi bana da bulaştı sanırım; sohbetimizi yazmak için masama oturduğumda, "devamı var" dedim kendi kendime; bir haberden ziyade, hiç bitmeyecek bir hikâyenin bugün tefrika edilecek olan bölümünü yazacağım hissine kapıldım...

"Taksim de aman bir şey olmasın"

Danzig (bugünkü Gdansk) şehrinde doğan, anayurdunu Polonya sınırları içinde bırakıp, anadili olan Kaşubya lehçesini de romanlarının birkaç istisnai bölümü dışında hafızasına gömdükten sonra, Almanca'nın en büyük edebiyatçılarından ve Almanya'nın en çok tartışılan yazarlarından biri haline gelen Günter Grass'la sohbetimize, Ermeni meselesinden başladık.

Grass'm on yedi yaşındayken Hitlerjugend üyesi olarak Nazilerin SS birliklerinde savaştığını anlatıp, kendi geçmişiyle, belki biraz gecikerek ama büyük bir samimiyetle yüzleştiği soğanı soyarken kitabından yola çıkan bir yazı yazmıştım geçen hafta Taraf ta. İstanbul'a gelip, "Ben geçmişimin gerçeğine bakabildim; gözlerimi yaşartsa da soğan gibi soyabildim kendimi; siz de kendi tarihinizle, Ermenilerin bu topraklarda yaşadıklarıyla yüzleşebilmelisiniz" diye bizlere seslenmesinden etkilenmiştim.

Grass, uzatmalı İstanbul ziyaretinde kendisine refakat eden Osman Okkan ve İlker Sayın'la birlikte gazetemize gelir gelmez, kendisine kısmen tercüme edilen o yazımdan bahsedip "Ben Ermeni meselesiyle ilgili konuşuyorum çünkü vahşetin yükünden kurtulabilmek ve bir daha tekrarlanmaması gerektiğini haykırabilmek için, tarihle yüzleşmenin şart olduğunu hem Alman toplumundan hem bizzat kendimden biliyorum" dedi.

2/} Nisan akşamı Taksim Tramvay Durağı'nda bir grup Türkiyelinin ilk kez 1915'teki Büyük Felaket'i anma hazırlığı yaptıklarını anlattım Grass'a... "Çok önemli bir şey bu," deyip uyardı hemen, "Aman bir şey olmasın, provokasyon olmasın, iş şiddete dönmesin." Planlanan toplantının mumlar ve siyah giysiler içinde sessiz bir anma olduğunu söyleyince, "Böylesi en doğrusu" dedi.

"Anneannem de başını örterdi..."

Ahmet Altan'ın bize katılmasıyla, Ermeni soykırımından Grass'ın 'ikisini asla kıyaslamıyorum" dediği Holokost'a uzandı söz. Oradan, faşizmin güncel tezahürlerine, milliyetçiliğin bilumum maskelerine, "ulusal gurur" denen şeyin toplumları nasıl da zehirleyebildiğine vardık.

Ben kâh iki edebiyatçının siyaset ve tarih konuşmasına bunun benim için ne büyük bir ayrıcalık olduğunu hissederek katıldım, kâh Günter Grass'ı ve dolayısıyla da Ahmet Altan'ı siyasetten bir nebze koparıp dilden, yazıdan, romandan konuşmaya çekebilmek için meraklı çocuk soruları sordum. Grass'ın ve Altan'ın bir gözleri Avrupa tarihine, diğer gözleri edebiyatın geleceğine dikilmiş halde, birlikte aynı ufka baktıklarını hissettiğim anlarda ise susup onları dinledim.
 

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış
    ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
ÖNE ÇIKANLAR
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 İlke Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0532 261 34 89