• BIST 83.067
  • Altın 146,530
  • Dolar 3,7912
  • Euro 4,0490
  • İstanbul 6 °C
  • Diyarbakır 9 °C
  • Ankara 2 °C
  • İzmir 9 °C
  • Berlin 3 °C

Türk ulusu ve Kürt milleti

Mümtaz er Türköne

Siyasî mevzu “ulus” ve “millet” kelimeleri arasındaki fark kadar derin; toplumsal boyut ise tam tersine çok basit ama gerçek. Birgül Ayman Güler’in deprem etkisi yapan sözleri Türklerin bir “ulus”, Kürtlerin ise bir “millet” oldukları varsayımına dayanıyor. Söyleyen CHP’li olunca Türklerle Kürtler arasında değil, “ulus” ile “millet” veya “milliyet” arasında bir hiyerarşi veya düzey farkından bahsedildiğini dikkate almamız lâzım. 

Birgül Ayman’ı 30 yıl öncesinden tanırım. Mülkiye’de birlikte master yaparken o İGD çizgisinde sağlam bir “sosyalist”, bense tescilli bir “faşist” olarak bilinirdik ve yine de çok iyi anlaşırdık. Gençliğinde sosyalist hareket içinde yer almış bir akademisyenin ırkçılığa doğru mutasyon geçirmesi imkânsız. Söz maksadı aşmış; ama maksat belki sözden de daha tehlikeli.

“Ulus” kelimesi, 1930’ların başlarında öztürkçecilikle beraber Batı dillerindeki “nation”u karşılamak üzere “millet” yerine icat edilen bir kelime. Böyle bir icada duyulan ihtiyacın mantıklı bir sebebi var; çünkü “millet” kelimesi aynı dine inanan insanları ifade eden bir kelime. Elimin altındaki 1316 (1898) baskısı Kamus-ı Türkî’de “millet” kelimesinin karşısında şöyle yazıyor: “1. Din, mezhep; millet-i İbrahim; din ve millet ikisi birdir, 2. Bir din ve mezhepte bulunan cemaat, millet-i İslâm, milel-i muhtelife rüesası. (Lisanımızda bu lügat sehven ümmet, ümmet lügati millet yerine kullanılıp, meselâ “milel-i İslâmiye” ve “Türk milleti” ve bilakis “ümmet-i İslâmiye” diyenler vardır. Halbuki doğrusu “millet-i İslâmiye” ve “ümem-i İslâmiye” ve “Türk ümmeti” demektir. Zira, millet-i İslâmiye bir, ve ümem-i İslâmiye yani din-i İslâm’a tabi akvam ise çoktur.” Demek ki bizim dağarcığımızda “ümmet” kelimesi halk veya kavim anlamına gelmektedir. Doğrusu Türk ümmeti ve İslâm milletidir.

“Ulus” kelimesinin icat edilmesinin sebebi, “millet”in dinî muhtevasından duyulan rahatsızlıktır. Ulus devletler çağının “nation”unun karşılığı “millet” değil “ulus”tur. Bu ulus kavramının kendiliğinden laik bir içeriği vardır. CHP’nin “millet” yerine “ulus” kavramını tercih etmesi tutarlıdır. MHP milliyetçidir, çünkü bu milliyetçilik siyasî anlamda dini de kapsama iddiasındadır. CHP ulusalcıdır; bu ulusalcılık kategorik olarak dini ısrarlı biçimde dışarıda bırakır. CHP’nin ulusalcılığı dinî inanç farklarını reddeden bir vatandaşlık bilincini, ulus-devletin temel çimentosu olarak kabul eder. MHP milliyetçiliği ise inancı, vatandaşlığı kuvvetlendiren bir ortak payda olarak görür.

Anti-emperyalizm, bu la-dinî ulusçuluğun sol-sosyalist düşüncelerle bağlantısını kuran bir köprü idi. Emperyalizm, kapitalizmin nihai aşaması olduğu için bu karşı köprü üzerinden işçi sınıfına ve ezilen yoksul kesimlere ulaşmak kolaydı. Askerî vesayetin kibirli otoriter dünyası ile yoksulların eşitlik arayışını aynı torbanın içine tıkıştırmak böylece mümkün oldu. Bugün olan ise şu: İçindekiler hem çok hem de o dar yerde birbiriyle kavgalı oldukları için torba patladı.

Birgül Ayman’ın anti-emperyalist, hatta sosyalist olabilecek ulusçuluğunun sıradan bir ırkçılığın kaba üstünlük iddiasına dönüşmesi, bu ideolojik kurgunun çökmesinden kaynaklanıyor. CHP’nin ulusçuluğu, inanç farkını yok saydığı için azınlıkta kalan inançlara; anti emperyalizm üzerinden etnik kimlikleri aşan evrensel sol değerlere ev sahipliği yapamıyor. İşin kötüsü bu evrensel değerleri çekip aldığınız zaman geriye, 19. yüzyılın ilkel ırkçılığından 1930’ların CHP’sine intikal eden kafatasçılık dışında hiçbir şey kalmıyor.

Soruyu şöyle soralım: Türk ulusundan mı yoksa Kürt milletinden mi olmayı tercih edersiniz? Sorduğum basit bir soru değil; bu yüzden düşünmeden cevap vermeyin. Çünkü Kürt sorununun çözümü dendiğinde, Birgül Ayman’ın mantığı ile Kürt ulusu yerine Türk milletine mensubiyet akla geliyor.

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış
    ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÖNE ÇIKANLAR
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 İlke Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0532 261 34 89