• BIST 83.048
  • Altın 146,881
  • Dolar 3,7605
  • Euro 4,0391
  • İstanbul 4 °C
  • Diyarbakır -6 °C
  • Ankara -11 °C
  • İzmir 5 °C
  • Berlin -2 °C

Mozaik mi, kubbe mi?

Ali Bulaç

Başbakan R.Tayyip Erdoğan'ın AK Parti Kongresi'nde yaptığı konuşma, haklı olarak büyük takdir topladı. Hemen belirteyim, benim de Türkiye'nin uzun yıllardan beri "işte buna ihtiyacı var" dediğim bir konuşma oldu.

Sayın Başbakan'ın konuşmayı yaparken samimi olduğunda hiç kuşku yok. Kürsüde siyasî kişiliğinden çok, bu ülkenin tarihsel değerlerini içselleştirmiş, önemine inanmış bir insan sıfatı öndeydi. Bir Başbakan olarak Sayın Erdoğan, bu konuşmayla Türkiye halkına karşı görevini yerine getirmiştir, bir siyasî olarak modern çağda geleneksel bakış açısının imkânlarını kullanarak bugün için çizilebilecek bir ufku çizmiştir. Bundan sonra bu konuşmanın gerisinde kalan herkes, 19. yüzyıl Avrupası'nda hapsolmaya devam edecektir.

Sayın Başbakan şu isimleri zikretti: Ahmed Yesevi, Hacı Bektaş Veli, Pir Sultan Abdal, Hacı Bayram Veli, Yunus Emre, Mevlânâ, Sabahat Akkiraz, Tatyos Efendi, Cem Karaca, Ahmet Kaya, Mehmet Akif, Necip Fazıl, Nâzım Hikmet, Ahmet Hani, Said Nursi...

Daha önce Deniz Baykal da "Anadolu solu" adı altında Edebali'den, Yunus Emre'den, Ahmed Yesevi'den söz etti, herkeste bir heyecan uyandırdı. Fakat arkasını getiremedi. Başbakan Erdoğan'ın toplumun genelinde uyandırdığı olumlu havayı doğru tespit etmekte gecikmeyen CHP'liler de Kemal Kılıçdaroğlu'nun ağzından mukabil bir liste açıkladılar. Buna göre Türkiye mozaiğinde şu isimler yer alıyordu: Yaşar Kemal, N.Fazıl Kısakürek, Aziz Nesin, Ziya Gökalp, Yılmaz Güney, Mimar Sinan, Kul Himmet, Cemil Meriç, İdris-i Bitlisi, Mustafa Suphi, Agop Dilaçar vs.

CHP'nin bu işte geç kaldığını söylemek mümkün. Buna rağmen bu mukabil teşebbüs de olumludur. Böylelikle kutuplaşmaya mesnet gösterilen isimlerin atıfta bulunduğu farklı dünya görüşleri, inançlar ve siyasetlerin en azından bir çatı altında toplanabileceğini göstermesi bakımından önemlidir. Bu aşamadaki sorunumuz da budur zaten.

Fakat mesel şu ki, ister Başbakan ister Kılıçdaroğlu'nun listelerinin salt bir kültürel mozaiğe dayandığı ve mozaik modelinin postmodern çağda bizim gibi sosyo-kültürel havzaların içine düştüğü derin krizin aşılmasına yetmeyeceği konusunun bilinmemesidir. Mozaik yakın vadede, birbirimizin realitesini kabul etmek için kullanışlı olabilir, ama ne tarihte böyle bir model kurulabilmiştir ne bugün ve yarın kurulabilecektir.

Benim önerdiğim, Mimar Sinan'ın "Kubbe modeli"dir. Mozaik ayak altındadır, bir çekiç darbesiyle paramparça olur, parçalar dört yana dağılır. Zaten modern ulus devlet ve bugün Batı'nın bir türlü beceremediği mozaik modelidir. Modernite çeşitlilikleri dibe doğru bastırıp salt görüntülerini zeminde tutuyor, fakat zeminin de üstünü kendi silindiriyle dümdüz ediyor. Farklı unsurlar dikey olarak -bir bitki, bir çiçek gibi- toprağın üstüne çıkıp neşvü nema bulamıyorlar.

Kubbe modelini yıkmak kolay değildir, ama imkânsız da değildir. Yarım ve çeyrek onlarca kubbeyi ayakta tutan büyük kubbenin sırrı kilit taşındadır, yani modelin referansını teşkil eden Tevhid inancıdır. Kilit taşı, büyük kubbeyi -sosyo-politik yapıyı- birleştirir ve ayakta tutar. Büyük kubbe, yani sosyo-politik yapı da, ihata ve ihtiva ettiği yarım ve çeyrek kubbeleri -sosyo-kültürel çeşitliliği- ayakta ve bir arada tutar.

Osmanlı, bunun yakın tarihteki ve iyi bir örneğiydi. Fakat Osmanlı'dan önce bu modeli çok daha başarılı bir biçimde hayata geçiren Selçuklu, özellikle Artuklu-Mardin tecrübesidir. Tam da geçen hafta Mardin Valiliği (Hasan Duruer), Bahçeşehir (Prof.Dr. Bekir Karlığa) ve Galatasaray Üniversitesi'nin (Prof. Dr. Kenan Gürsoy) ve Kültür Konseyi'nin değerli Başkanı Prof. Dr. Metin Eriş'in ortak katkıları ve çabasıyla Mardin'de bu konuyu iki gün boyunca konuştuk.

Başbakan'ın konuşma metnini hazırlayanlar, reel durum dolayısıyla aceleyle mozaik motifini işlemişler, bu reel bir durumdur, ama referans alınacak model değildir. Mozaik modeli Hakikat'i parçalayan postmodernizmden besleniyor. Bize Hakikat'i, birliği çokluk içinde tezahür ettirecek, Kesret içinde Vahdet'i sağlayacak model lazım. 

Zaman

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış
    ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÖNE ÇIKANLAR
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 İlke Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0532 261 34 89