• BIST 90.383
  • Altın 144,263
  • Dolar 3,6117
  • Euro 3,9021
  • İstanbul 8 °C
  • Diyarbakır 7 °C
  • Ankara 6 °C
  • İzmir 11 °C
  • Berlin 3 °C

Kerkük sorunu ve Irak'ın geleceği

Yusuf Karataş

Bölge’de Suriye üzerinden yaşanan kamplaşma ve mücadele, Irak’ın sorunlarını da su yüzüne çıkardı. Özellikle son birkaç yıldır durulmuş gibi görünen Kerkük sorunu yeniden alevlendi. Irak’ın ve Bölge’nin en önemli petrol kaynaklarının bulunduğu Kerkük, yeniden bir çatışma alanı olacağının sinyallerini veriyor. Irak’ta ABD müdahalesi nasıl bütün Bölgesel dengeleri değiştirdiyse, bugün yaşanan/yaşanacak çatışmanın da Suriye başta olmak üzere Bölge’nin tamamını etkileyecek sonuçlar doğuracağını söylemek gerekiyor.

Peki, Irak neden yeniden bir gerilim ve çatışmanın içine sürükleniyor?

Aslında Irak’ta 2010 Martında yapılan seçimlerden sonra Şii Maliki ile Kürtler Türkiye’ye rağmen ittifak yaparak yeni hükümeti kurmuş, Talabani yeniden Irak Cumhurbaşkanı olmuştu. Türkiye’ye rağmen diyoruz, çünkü AKP, Kürtler yerine bugün Türkiye’ye sığınmış olan Sünni Haşimi’nin hükümette etkin olmasını istiyordu. Türkiye’nin Şii-Sünni ittifakını istemesinin en önemli nedenlerinden biri de Kerkük’ün Kürtlerin eline geçmesinin ve dolayısıyla Kürtlerin güç kazanmasının önüne geçmekti. Bugün ise Kerkük petrolünü çıkarma konusunda merkezi hükümete rağmen ABD enerji tekeli Exxon Mobil ile anlaşan Barzani, Temmuz ayında da Türkiye ile petrol ticareti anlaşması yaptı. Bu anlaşmaları tanımadığını söyleyen Maliki, Barzani’nin bu hamlesine ‘Dicle Operasyon Ordusu’ kurarak yanıt verdi. Bu orduyu Irak merkezi hükümeti ile Kürdistan Federe Yönetimi arasında aidiyet konusunda ihtilaflı olan Kerkük, Diyala ve Selahaddin’de konuşlandırdı. Ardından Barzani’nin ‘Dicle Operasyon Ordusu’na karşı Kerkük’e askeri güç göndermesiyle iki yönetim arasındaki gerilim çatışma noktasına gelmiş oldu.

Şimdi Irak’ın iki hükümetini çatışma noktasına getiren bu gelişmelerin arka planında neler olduğuna bakalım.

1) Irak’ta 2005’te yürürlüğe giren anayasaya göre Kerkük, Diyala, Selahaddin kentlerinin statüsü iki yıl içinde yapılacak bir referandum ile belirlenecekti. Ancak bu referandum o günden bu yana yapılamadı. Ve bu referandumun yapılamamasında Kerkük’ün Kürdistan yönetiminin eline geçmesini istemeyen Türkiye’nin bunu ABD ile hep bir pazarlık konusu yapmasının önemli bir rolü oldu.

2) Ancak bugün artık roller değişmiş görünüyor. En son Maliki Hükümeti’nin Enerji Bakanı Taner Yıldız’ın Hewler’e (Erbil) inişine izin vermemesinde somutlanan Irak ve Türkiye arasındaki gerilim, Türkiye’yi Barzani’ye ve Barzani’yi de Türkiye’ye daha fazla yakınlaştırdı. Barzani, merkezi hükümetle anlaşmazlığının derinleşmesi ve olası bağımsızlık konusunda ABD ve Türkiye’ye ihtiyaç duymaktadır. Türkiye ise, Şam ve Tahran’la işbirliği halindeki Bağdat yönetimine karşı Barzani ile yakınlaşmaktadır. Bunun da ötesinde PKK-PYD’ye karşı Kürt sorununun çözümünde Barzani’ye rol vermekte ve petrol anlaşması ile bu işbirliğinin maddi temellerini yaratmaktadır.

3) Irak’taki bu gerilim ve çatışma, bugün Bölgesel dengeler bakımından önemli bir yerde duran Kürtlerin içinde de bir bölünme yaratmaya doğru ilerliyor. Barzani, Suriye’de Kürtlerin ABD-Türkiye çizgisindeki Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) ile işbirliği içine girmesi için girişimler ve gizli pazarlıklar yaparken, Suriye’deki çatışmada taraflardan bağımsız bir tutum içinde kendi öz gücüne dayanarak özerkliği inşa etmeye çalışan PYD’yle (ve dolayısıyla PKK ile) karşı karşıya gelmektedir. ANF, geçtiğimiz günlerde Suriye’de Barzanici Kürt partilerin PYD’nin askeri gücü YPG’nin tasfiyesi ve Kürtlerin askeri güçlerinin ÖSO’ya katılması konusunda gizli bir anlaşma yaptığına dair bir mektup yayımlandı.

Özetle Suriye’deki mücadele, Bölgesel kamplaşmanın tarafı olan bütün ülkeleri içine çekmeye doğru ilerliyor. Irak’ta Kerkük’ün paylaşımı üzerinden tırmanan gerilim bu tehlikeli sürecin alarmını veriyor.

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış
    ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÖNE ÇIKANLAR
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 İlke Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0532 261 34 89