• BIST 106.843
  • Altın 142,669
  • Dolar 3,5367
  • Euro 4,1209
  • İstanbul 28 °C
  • Diyarbakır 29 °C
  • Ankara 24 °C
  • İzmir 30 °C
  • Berlin 20 °C

İran’ın dönüşü bizi etkiler

Aslı Aydıntaşbaş

İran ve ABD arasındaki tarihi anlaşma, bu coğrafyanın kaderini değiştirecek nitelikte. İran’ın yavaş yavaş dünya sistemine entegre olması, nükleer teknolojisinin kontrol altına alınması, başlı başına iyi bir gelişme. Ciddi ve inanılmaz kıran kırana bir müzakere süreci yaşandı. Emeği geçenlere teşekkür edelim. Birkaç nokta gözden kaçmasın:

KADINLAR BAŞARDI: Bu kritik müzakereleri ABD adına yürüten en kritik isim, John Kerry’nin yardımcısı ABD Dışişleri Müsteşarı Wendy Sherman oldu. Kerry müzakere heyetinin başı olsa da asıl teknik pazarlık, Sherman’ın omuzlarındaydı. Avrupa Birliği’nin Dışişleri Bakanı Federica Mogherini de müzakerelerin merkezinde yer aldı.

Dikkat ederseniz özellikle son 10 yılda kadınlar bütün demokratik ülkelerde kritik pozisyonlara gelmeye başladı. Ama Türkiye tam demokrasi olamadığı için, kadınlar da siyaset ve karar verme mekanizmalarının dışında. Kabinede tek bir bakan var, o da zaten kadından sorumlu! Ankara nüfusun sadece yüzde 50’si olan erkeklerin yüzde 100’e kontrol ettiği tuhaf ve arkaik bir sistemle yönetiliyor. Acıklı.

TÜRKİYE’Yİ ETKİLER: Kim ne derse desin, İran’ın dünya siyasetine girmesi, Türkiye’yi etkileyecektir. Türkiye, NATO müttefiki olarak Soğuk Savaş döneminde Batı ve ABD için “olmazsa olmaz” ülke konumundaydı. Bu yüzden de darbeler ve birçok anti-demokratik uygulama görmezden gelindi. Önümüzdeki 10 yılda İran’ın yükselişi ve Irak-Suriye gibi kriz bölgelerinde Batı’yla koordineli hareket etmesi, Türkiye’ye verilen bu “açık çek” durumunu değiştirir. Artık Batı medyasının ilgisi, İran’a yönelecektir. O kuşe kâğıtlara basılan dergilerin “Ne karizmatik lider” kapakları, İran’a ayrılacaktır. Eğer İran buna eşzamanlı olarak kontrollü bir demokratikleşme sürecine girerse, Türkiye’de de otoriterlik trendi devam ederse, 10 yıl sonra roller değişmiş olur. Bunu engellemek için Türkiye’nin yapması gereken, mezhepçi bir Orta Doğu koalisyonuna katılmak değil, tam tersine çözüm sürecinde mesafe kat etmek, ev ödevini yapmak ve demokrasiye dönmektir.

İRAN EKONOMİSİ: Bu anlaşmanın Türkiye’yi “olumlu” etkileyecek bir unsuru, kuşkusuz kademeli olarak İran pazarının açılması olacaktır. Ancak o kadar acele etmeyin. İran rejimi, kendi varlığını tehdit eden hızlı bir açılma sürecine izin vermeyecektir. Ak Parti’yle en yakın olduğu dönemlerde bile kendi pazarını ciddi anlamda Türk şirketlere açmadı. Ticaret, bizim aldığımız doğal gazı saymazsanız, beklenen oranda yükselmedi. Bu sefer de ilk açılım, muhtemelen petrol ve enerji alanında olacaktır. Ancak, ben İranlıların bu sektörlere Türk şirketlerini sokmayacağını düşünüyorum. Daha doğrusu, Orta Doğu’da Türkiye ve İran karşıt kutuplarda yer aldığı sürece, Türk şirketleri geçmişte olduğu gibi büyük ihalelerden dışlanacaktır. Ancak sınır bölgeleri ve ufak çaplı ticaret imkânları, yine de ekonomik ilişkilere ivme katar...

BUNLARIN BELGESELİ YAPILACAK

İleride bir gün, içinden geçtiğiniz bu dönemin belgeselleri yapılacak. Nasıl bugün dehşetle 28 Şubat belgesellerini izliyoruz... O zaman da 2011 sonrası Türkiye’de yaşananların belgeselini izliyor olacağız. İçinde Balyoz da olacak KCK tutuklamaları da… İç güvenlik paketi de olacak Gezi de...

Ve o belgeselde ifade ve medya özgürlüğüne karşı tutum alan, işi gücü bırakıp meslektaşlarını hapse attırmaya, olmadı işten attırmaya, medyayı terörize etmeye çabalayanlara özel bir yer ayrılacak.

Toplum bugün o insanları nereye koyuyorsa, meslektaşları onlara nasıl bakıyorsa, tarih de oraya yerleştirecek. O belgesel yapıldığında, arkasına saklanacakları muktedir kalkanı olmayacak. Tarihin önünde utançla baş başa kalacaklar.

Bundan emin olun. Derin nefes alın.

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış
    ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÖNE ÇIKANLAR
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 İlke Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0532 261 34 89