• BIST 97.717
  • Altın 143,837
  • Dolar 3,5683
  • Euro 3,9936
  • İstanbul 16 °C
  • Diyarbakır 10 °C
  • Ankara 8 °C
  • İzmir 18 °C
  • Berlin 15 °C

İktidarın ahlakı ahlakın iktidarı

Hamid Omeri

Edebi metnin iktidar ile olan ilişkisini analiz etmeye kalktığımızda isyan eden/muhalif ile tabi olan çerçevesinde değerlendirmek için çok da uzaklara gitmeden ‘öğretmenler’in son ‘ahlaki’ hamlesiyle de soruna bir ölçüde yaklaşabiliriz.

Eğer basın yayın organlarının bir kısmına yansıyan haberler doğruysa İzmirli öğretmenler; tabi burada ciddi bir yanılgı halini de vurgulamak durumundayım. Zira ‘İzmirli öğretmenler’ diyerek ahlak konusunda bir başka bağlamda sınıfta kalma haliyle karşı karşıya olduğumuzu da görmek gerekir. Çünkü İzmir’de öğretmen olarak görev yapan birkaç öğretmenin gerçekleştirdiği bu ahlaki tutulmanın ‘İzmirli’ denilerek bütün İzmirli Öğretmenleri muhasara altında bırakması da bana kalırsa başka bir tutulma halini ortaya koymaktadır. Hatta kavram olarak ‘öğretmenlik’i tel örgülerle kuşatıyor oluşu dilin en önce yaralanan olması bakımından son derece manidardır.

Dilin yaralı oluşu ya da dilin yaralanan olması bağlamında bizi sarsanın ne olduğuna daha çok kafa yormamız gerekiyor.

Yeni yılla birlikte artık çocukların sayısına mı yoğunlaşalım yoksa ufukta görünen ışığa mı yoğunlaşalım karar veremiyorum. Yaşadığımız acıları arada bir uzak tepelerin ardında bir dumanın yükselmesi azaltmıyor; azaltmayacak. Ya bu ışık tüneli aydınlatsın ya da biz tünelden çıkalım. Kesiklerin derinleşmesi elbette ışık tamamıyla ortadan kaybolsun yakarışı değildir yanlış anlaşılmasın. Ancak ‘ışık gözüküyor’ da çoğu zaman satıra yansıdığı kadar rahatlatıcı ve esenleyen olamıyor. Şu ışık meselesine yoğunlaştığımızda güneşin yükselme şeklini de elbette hesaba katmak gerekiyor. Çünkü geçmişte yaşanan acıları hiçbir şey gideremez!

Yaşamak istediğimizi “Fareler ve İnsanlar” meselesinde de belirdiği gibi kendimiz yaşamadan daha ziyade yaşatmak isteğine evirmeye kalkışıyoruz. Bakınız edebiyat adına ne yapılıyor ve üstelik ahlak kisvesi altında iktidardan talep ediliyor. Üzerinde durdukça, dilin ne denli yaralandığını ve içimize nasıl dokunduğunu, nasıl kestiğini daha… sorun aslında çok ciddi.

Edebiyat
Edebiyat Öğretmeni
Edebiyat Eseri
Roman, Steinbeck, Fareler ve İnsanlar
Ahlak, Gayrı Ahlaki

Bu sorun aslında başka bir durum. Bir avludan çıkan büyük bir kalabalığın slogan atarak bir şeyleri yakmasından daha derin bir hamle bu. 

İktidardan bir edebiyat eserinin bazı kısımlarının gayri ahlaki olduğu dile getirilerek yasaklanması talep ediliyor. Aslında yaşamak bize yetmeyince ya da yaşamayınca başkalarına da yaşatma psikozu yaşıyoruz galiba. Bunu yapmaya kalkınca zaten hiçbir zaman istediğimiz yaşmaya imkan kalmıyor çünkü zaman kalmıyor başkasına dayatmaktan. Fırsat bulamayız yaşamaya; yaşamak istediklerimizi.

Fareler ve İnsanlar meselesi ahlak adına yürüyen ve her şeyi ateşe veren kalabalıklar getirdi aklıma. Kürt romanında bunun yani çökenin çöküşü, çökmüşlüğüne dair inanılmaz güzel örnekler var. Bu bağlamda iktidara, iktidarın ahlakına olan eleştiri edebi çerçevede yerini buluyor. Örneğin Bextiyar Elî ve Êvara Perwaneyê (Pervanenin Akşamı-AvestaYay. Çeviri: Besam Mustafa)

Sahi Kürt edebiyatında böyle bir sorunla karşı karşıya kalabilir miyiz? Aslında eleştiri adı altında bazı yazarlara ve eserlerine ‘iktidarın ahlakı’ çerçevesinde bakışlar yöneltilmedi değil. Rahmetli Mehmet Uzun da, Firat Cewerî de ve Jan Dost da bu yönüyle bazı ‘ahlaki’ bakışların hedef tahtasına konuldu.

Ahlakın iktidarı mı yoksa iktidarın ahlakı mı? Ya hemen arkasından gelecek olan soru şu olursa ki olmalı; bu ahlakı kim belirleyecek? Öyle inanıyorum ki biz ancak ahlakın içinde durabiliriz. Ahlaklı olanın ne olduğuna dair yorum yapabilmek pek muhtemeldir ki oradan sıyrılıp uzaktan ahlaka bakmakla mümkün olabilir.

  • Yorumlar 1
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış
    ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    ÖNE ÇIKANLAR
    Tüm Hakları Saklıdır © 2009 İlke Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0532 261 34 89