• BIST 89.109
  • Altın 146,701
  • Dolar 3,6410
  • Euro 3,9269
  • İstanbul 16 °C
  • Diyarbakır 15 °C
  • Ankara 12 °C
  • İzmir 16 °C
  • Berlin 13 °C

Hafıza ve Helalleşmek

Hamid Omeri

Sözlerime Paul Rıcoeur’un Metis yayınları arasından çıkan çalışması “Hafıza, Tarih, Unutuş” un hemen başında yer verdiği epigraf ile başlamak istiyorum.

“Bir kez var olmuş olan, var olmamış sayılamaz bir daha: Artık bu gizemli, bu son derece karanlık olgu, “var olmuş olmak” olgusu, sonsuza dek o kişinin yaşam kaynağı olacaktır.” Vladımır Jankelevıtch

Rıcoeur okumasına M. Şefiq Oncu’nun Dozek Dewranek Lehengek (Bir Dava Bir Dönem Bir Kahraman) adlı çalışmasına daha iyi bir perspektifle bakabilmenin yollarını arama gayreti ile başladım. Bir siyasi partinin il başkanlığını yapan Vedat Aydın’ın çocukluğu, gençliği ve Diyarbakır Şehitlik semtindeki evinden gözaltına alınıp işkence edildikten sonra öldürülmesi ve ardından cenaze töreninde yaşanılanlar anlatılıyor bu eserde. Dönemin fotoğrafı çekiliyor ve Vedat Aydın’ın ailesi ve arkadaşlarının tanıklıkları ile ‘hafıza’ dile geliyor.

M. Şefîq Oncu Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kültür Salonu’nda düzenlenen kitap tanıtımı ve Vedat Aydın Fotoğraf Sergisi açılışı sırasında kitaplarını imzalarken oradaydım. Bir dönemin tanıkları da oradaydı. Yazar, şair, siyasetçi, yıllarını cezaevlerinde geçirmiş, işkencelerden geçmiş, mecburi göçe zorlanmış isimler bir aradaydı. Köyleri yakılanlar, köyleri boşlatılanlar, çocukları ve kardeşleri öldürülenler de oradaydı. Oncu, kitaplarını imzalarken (kitap iki ciltten oluşuyor) dikkat ettim hep şu notu düşüyordu:“Bi hêviya ku em lehengên xwe ji bîr nekin” (Kahramanlarımızı unutmamak ümidiyle.) Oncu’nün kaygısını daha önce Parîsabad adlı romanında Fawaz Husên de aynı kaygı ve his ile kahramanına şöyle dedirtiyordu: “Bizim en büyük hastalığımız unutmak.” Oncu bu hastalığın farkında olmalı ki ısrarla bu notu düşüyordu imzalarken.

 Wedat Aydın biyografisinin ‘helalleşme’ arzusunun dile geldiği günlere denk gelmesi güzel bir tevafuk. Akil olanlar neler yapacak, neler söyleyecek hep birlikte okuyacağız ve takip edeceğiz. Dozek Dewranek Lehengek çalışmasında kanaatimce Mahmut Felat Aydın’ın (Vedat Aydın’ın oğlu) söyledikleri hiç kimsenin kendi tarihinde ‘var olmuş olanı var olmamış sayması’ düşünülemezi kanıtlar nitelikte. ‘Baba’ ve ‘oğul’ bağlamında söyledikleri yaşadıkları ya da yaşayamadıkları düşünüldüğünde ‘helalleşme’nin en azından teorik bağlamından çıkarılması gerektiğini de düşündürüyor.

Bu yönüyle ‘kötü olanı hatırlamamak’ bağışlamanın ya da helalleşmenin yanı başında konumlanmak durumunda olacak. Babayı, kardeşi, anneyi, babayı, köyü, çocuğu, çocukluğu hatırlamamak ne kadar mümkün olacak acaba!

Akil İnsanlar arasında yer alan Murat Belge’nin Taraf gazetesindeki köşesinden bu çerçevede daha iyi tahliller yapması gerektiğine inanıyorum ve kendisinden bunu bekliyorum. Zira onu okumak ve dinlemek bana hep keyif vermiştir. Kendisi de konuya dair yazılarını sürdüreceğini söyledi.

Helalleşmede en önemli adım tövbedir, tövbe olmalıdır. Bu çerçevede tövbe etmeden ve bağışlama dilemeden; hataları kabul etmeden ve itiraf etmeden helalleşmek temelsiz olacaktır. Bu yönüyle ‘helalleşme’nin ‘zoraki’ olması anlaşmanın geçersizliğini de teyit eder nitelikte olacaktır. Gönülden olmadığı sürece bir nevi yine baskı yoluyla; erkin baskısı, liderin baskısı, akil olanın baskısı, sosyal çevrenin baskısı ile gönülden olamayan bir helalleşme gerçek bir helalleşme olmayacaktır.

Felat Aydın’ın babası ve Şükran Aydın’ın kocası Vedat Aydın işkence edilerek öldürülmüştür ve katilleri bulunmamıştır. Failleri bir döneme imza atmış olanlardır. Birilerinin Felat’a babasını öldürenlerle ve o katillere sahip çıkıp kollayanlarla nasıl helalleşeceğine dair birkaç söz etmesi gerektiğini düşünüyorum.

Helalleşmek ama nasıl? Kimse bir başkasına varlığını bildiği yaralarını iyileştirme gücünden yoksunken kötü günlerini anımsama demesin. Zira hiç kimse öldürülen baba ve kardeşleri anımsamayın deme hakkına sahip değildir. Bir kez var olmuş olan, var olmamış sayılamaz bir daha.”

  • Yorumlar 1
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış
    ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    ÖNE ÇIKANLAR
    Tüm Hakları Saklıdır © 2009 İlke Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0532 261 34 89