• BIST 90.383
  • Altın 144,409
  • Dolar 3,6117
  • Euro 3,9021
  • İstanbul 10 °C
  • Diyarbakır 17 °C
  • Ankara 17 °C
  • İzmir 21 °C
  • Berlin 11 °C

Acımadı ki…

Yıldıray Oğur

Türkiye’nin 68 yıllık çok partili demokrasi tarihinde en yüksek oy oranı yüzde 57 ile 1954 seçimlerinde Menderes’e ait. Onu 1950 seçimlerinde 1965 seçimlerinde yüzde 52.8 ile Demirel, ardından 1950 seçimlerinde yüzde 52.6 ile Bayar izliyor. Ondan sonraki iki sıra Erdoğan’ın. 10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aldığı yüzde 51.8’lik oy oranı hem 12 yıllık AK Parti tarihinin rekoru hem de Türkiye seçim tarihinin en yüksek dördüncü oyu, hem de ikinci oya küsurat farkıyla...

“Bu yetmez, daha iyi yen beni” artık mazoşizme girer…

Ama yine de acımadı ki, yine de o kazanmadı, biz kaybettik, yine yetmez, bu bir zafer değil, balkon konuşmasını o yapsın, o adım atsın.

Seçim analizlerinde en popüler birkaç klişeye yakından bakalım:

En pespayesinden başlayalım; “Ah o tatilde şezlonglarından kalkmayan sorumsuz vatandaşlar, Şeriat gelirse son tatiliniz olur tehditlerine bile aldırış etmeyip sere serpe yatanlar” analizlerine…

Sadece birkaç rakam yeterli…

Son seçime katılım oranı yüzde 73.8. Ekmeleddin İhsanoğlu’nun birinci çıktığı illerdeki katılım oranlarına bakalım: Edirne 81, Kırklareli 83, Tekirdağ 80, Çanakkale 84, Balıkesir 84, Manisa 85, İzmir 79, Aydın 80, Denizli 83, Muğla 79, Antalya, 73.3, Mersin, 77, Adana 75, Hatay 82. Katılım, Türkiye ortalamasının üstünde. Ekmeleddin Bey lehine farkın daha çok olduğu illerde çok çok üstünde. Aynı katılım oranları Erdoğan’ın çok yüksek oylar aldığı Ordu’da yüzde 70, Trabzon’da 71, Rize’de 76, Konya’da 80...

Tatile gittiği söylenen CHP’li seçmenlerin daha çok olduğu ilçelere bakalım biraz da. Önce İstanbul. Katılım oranı: Yüzde 71. Beşiktaş yüzde 72, Kadıköy yüzde 72.5. Bakırköy yüzde 70, Şişli 68, Fatih 68, Güngören 70, Bağcılar 72, Gaziosmanpaşa 71. Katılım oranının yüzde 77 olduğu Ankara’da Çankaya 74. Katılım oranının yüzde 79 olduğu İzmir’de Karşıyaka'da katılım yüzde 79.

Yani CHP’li seçmenin tatilde olduğunu söyleyen herhangi bir rakam yok, hatta CHP’li tatilci seçmenin sandığa ilgisinin Türkiye ortalamasında ve pek çok yerde üstünde olduğu bile söylenebilir.

Bu rakamları IPSOS’un seçim sonrası araştırması da doğruluyor. IPSOS’a göre seçime HDP seçmeninin yüzde 87’si, CHP seçmeninin yüzde 79’u, AKP seçmeninin yüzde 73’ü ve MHP seçmeninin yüzde 72’si katılmış. Seçime katılmayan yüzde 27’nin tamamının katıldığı bir seçim zaten yok. Son belediye seçimlerindeki yüzde 90 katılımla kıyasla katılmayan yüzde 17’nin içinde Erdoğan’a oy vereceklerinin oranı açık ki daha yüksek. Yani özetle; tatilcileri şezlonglarından zaten kaldırmışsınız, bari bırakın da tatillerinin geri kalanını huzurla bitirsinler…

İkinci ezber Demirtaş’ın oyları hakkında söylenenler. Laikler, solcular buradan kendilerine bir zafer çıkardı, çıkaracaklar. Yakından bakalım.

Erdoğan için en sürpriz sonuç İstanbul olmalı. Katılımın yüzde 90 olduğu son belediye seçiminden, katılımın yüzde 71 olduğu cumhurbaşkanlığı seçimine AK Parti 500 bin oy kaybetmiş. Oy kaybettiği ilçeler oy deposu olan ilçeler. Fatih 20 bin, Esenler 20 bin, Bahçelievler 20 bin, Kağıthane 20 bin, Küçükçekmece 20 bin, Güngören’de 10 bin diye gidiyor. Kadıköy, Beşiktaş gibi düşük oylar aldığı ilçelerde ise oyunu genelde korumuş.

Oy kaybının birinci sebebinin yazın memleketlerine giden AK Partili seçmenler olduğu görülüyor. İkinci neden de başka bir ezberi bozacak: AK Parti’den Demirtaş’a giden Kürt oylar.

Yine birkaç rakama bakalım.

İstanbul’dan başlayalım. Demirtaş yerel seçimlerde Sırrı Süreyya Önder’den 237 bin daha fazla oy almış. Büyük bir başarı. Peki bu olaylar kimden gelmiş? 5 ay önceki seçimde tatava yapmayıp Sırrı Süreyya yerine Sarıgül’e basanlardan mı? Evet, bir kısmı onlardan. Demirtaş Beşiktaş’tan 6.682, Kadıköy’den 17.169, Beyoğlu’ndan 15.275, Şişli’den 14.714 oy almış. Evet bu ilçelerde tatavacıları ikna edip, oylarını almış ama abartıldığı kadar yüksek oranlarda değil bu kayış.

Bu ilçelerdeki Demirtaş’ın oyları İstanbul’daki genel oyunun (yüzde 9) epey altında. Beşiktaş’ta İhsanoğlu yüzde 75, Demirtaş yüzde 6, Kadıköy’de İhsanoğlu 72, Demirtaş yüzde 6.

Demirtaş’ın esas oylarını artırdığı ilçeler Kürt nüfusun kalabalık olduğu ilçeler. Küçükçekmece’den 40 bin, Bahçelievler’den 30 bin, Bağcılar’dan 50 bin, Esenyurt’tan 50 bin oy almış Demirtaş. Oy oranı bu ilçelerde yüzde 15’in üstünde, 20’ye yaklaştığı yerler var. Ermeni nüfusunun yoğun olduğu Adalar’da oylarını üçe katladığını da not düşelim.

İstanbul’dan çıkmadan iki not daha. Demirtaş’a Bebek’in merkezindeki Tevfik Fikret İlkokulu’ndan yüzde 2, Cihangir’in merkezindeki Firuzağa İlköğretim Okulu’ndan sadece yüzde 9 oy çıkmış. İkisi de İstanbul ortalamasında ya da çok altında. Beyaz Türklerden ve Cihangir’den Demirtaş’a çok özel bir ilgi yok.

Demirtaş, doğu ve güneydoğuda 23 ilin 21’inde Erdoğan da 19’unda oylarını artırmış. Diyarbakır’da Erdoğan eski oyunu korumuş. İlginç kaymalar da olmuş. Örneğin muhafazakâr Kürt tabanı olan Erzurum’un Kürt ilçeleri Tekman, Hınıs’ta. Erdoğan genel ve yerel seçimlerde aldığı oyların bir kısmını Demirtaş’a kaptırmış görünüyor. Ankara’nın yerlisi Kürtlerin yaşadığı, AK Parti’nin yüzde 70’lerde oy aldığı Haymana’da mesela Demirtaş’a yüzde 14 oy çıkmış.

Peki Alevi oyları Demirtaş’a gitmiş mi? Hem evet hem hayır. Sembolik birkaç rakama bakalım: Alevi Türklerin yaşadığı Sivas’ta Demirtaş’ın oyu, 1.22, Arap Alevilerinin yaşadığı Samandağ’da 3.47. Eski seçimlere göre dramatik bir artış yok. Ama Kürt Alevilerinin yaşadığı Dersim’de 10 binden 20 bine çıkmış oylar.

Yani Demirtaş’ın oylarını yükselten Beyaz Türkleri dansa kaldırmak, solla ittifak kurup, Erdoğan’a en çok hırsız demek olmamış. Esas olarak silah bırakmış, barışına yönelmiş Kürt siyaseti, AK Parti’ye kaymış Kürtlerin oyunu çekmeyi başarmış. Belki daha az anti-Erdoğan, anti-AKP siyasetiyle, AK Partili dindar Kürtlerin aklını daha da çelebilirmiş. AK Parti dindarlığı merkeze taşıdığı gibi, HDP de Kürtlüğü ayıpmış gibi geriye iterek değil, tam tersine toplumun merkezine taşıyarak Türkiyeleşebilir ve böylece Türkiye’nin normalleşmesine büyük bir katkı yapabilir.

Notlar şimdilik bu kadar. Zaten artık seçimden konuşan yok. Ama tekrar hatırlatalım; büyük bir galibiyetti bu. Muhalefet için de ağır bir yenilgi.

Erdoğan, Matrix’in kontrol odasına, “statükonun inine” girmiş oldu. Birinci saatinde de “Türkiyeli” diyerek herkese “gerçeğin çölüne hoş geldiniz” dedi. Birazcık da olsa acıtmış olmalı…

  • Yorumlar 2
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış
    ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    ÖNE ÇIKANLAR
    Tüm Hakları Saklıdır © 2009 İlke Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0532 261 34 89